navrozidis-georgios-2450337

Γυναίκες και νοσήματα της καρδιάς

Thu, 13 Jul 2023 09:28:58 GMT

Ιδιαιτερότητες καρδιαγγειακών νοσημάτων στο γυναικείο πληθυσμό

Τ α καρδιαγγειακά νοσήματα είναι η κύρια αιτία θανάτου των γυναικών παγκοσμίως
1 στους 3 θανάτους γυναικών οφείλεται σε καρδιαγγειακή νόσο (περισσότερο και από όλους τους καρκίνους συνολικά)
Μεταξύ ανδρών και γυναικών υπάρχουν ορισμένες διαφορές που αφορούν τα νοσήματα της καρδιάς:

· Η θνησιμότητα στις γυναίκες είναι μεγαλύτερη.

· Διαφορετικά συμπτώματα που καθυστερούν την διάγνωση

· Οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να μην λάβουν εγκαίρως ή και καθόλου την ενδεδειγμένη θεραπεία

· Στις γυναίκες τα καρδιαγγειακά νοσήματα εμφανίζονται γενικά 10 χρόνια αργότερα από τους άνδρες με αποτέλεσμα να υπάρχουν περισσότερα συνυπάρχοντα νοσήματα (υπέρταση, διαβήτης, δυσλιπιδαιμία, παχυσαρκία).

Που οφείλονται αυτές οι διαφορές;

* Ορμονικές διαφορές . Τα οιστρογόνα δρουν προστατευτικά στην καρδιά και τα αγγεία. Οι γυναίκες με πρώιμη εμμηνόπαυση έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.

* Ανατομικές διαφορές . Το μέγεθος αγγείων και των καρδιακών κοιλοτήτων είναι μικρότερο στις γυναίκες. Έτσι είναι πιο πιθανό να πάσχουν τα μικρότερα αγγεία (μικροαγγειακή νόσος)

* Νοσήματα που είναι πιο συχνά στις γυναίκες και αυξάνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο

Πολλοί παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα επηρεάζουν περισσότερο τις γυναίκες

- Διαβήτης

- Υπέρταση

- Κάπνισμα

- Stress

- Χαμηλή HDL («καλή») χοληστερόλη

Παράγοντες κινδύνου που υπάρχουν μόνο ή είναι πιο συχνοί στις γυναίκες:

o Πρώιμη κλιμακτήριος

o Προεκλαμψία και υπέρταση κύησης

o Διαβήτης κύησης

o Περιγεννητική μυοκαρδιοπάθεια

o Χρήση αντισυλληπτικών

o Πολυκυστικές ωοθήκες

o Ενδομητρίωση

o Παχυσαρκία και έλλειψη φυσικής δραστηριότητας

o Αυτοάννοσα νοσήματα

o Αναιμία

Τ ι πρέπει να κάνουν οι γυναίκες για την πρόληψη και θεραπεία των νοσημάτων της καρδιάς;

§ Τακτικός καρδιολογικός έλεγχος ανάλογα με το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου

§ Καλός έλεγχος της αρτηριακής πίεσης και του σακχάρου

§ Υγιεινή διατροφή (μεσογειακή διατροφή)

§ Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους

§ Αποφυγή καπνίσματος και περιορισμένη κατανάλωση αλκοόλ

§ Τακτική φυσική δραστηριότητα (τουλάχιστον 30 λεπτά τη μέρα , 5 ημέρες την εβδομάδα ήπια-μέτρια άσκηση)

§ Περιορισμός του stress

Καρκίνος & Διατροφή – Συμπεράσματα – Βιβλιογραφία (Μέρος 6ο)

Mon, 12 Jun 2023 14:54:07 GMT

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Μετά από 3 δεκαετίες ερευνών αποδεικνύεται ότι οι αιτιολογικές σχέσεις μεταξύ της διατροφής και του καρκίνου είναι πολύπλοκες , συχνά ασαφείς και δεν είναι δυνατή η άμεση συσχέτιση ενός τροφίμου με τον κίνδυνο ή μη εμφάνισης καρκίνου. Αυτό συμβαίνει γιατί τα τρόφιμα αποτελούνται από ένα σύνολο ουσιών, οργανικών και μη, που ο συνδυασμός και η συγκέντρωσή τους δεν είναι σταθερά, ενώ επίσης οι βιολογικά ενεργές ουσίες ποικίλλουν στις διάφορες τροφές. Ακόμα, ο καρκίνος είναι μια εξαιρετικά πολύπλοκη νόσος στην ανάπτυξη της οποίας συμβάλλουν πολλοί παράγοντες: γενετικοί, περιβαλλοντικοί, λοιμώξεις, τρόπος ζωής κ.α. Έτσι οι αρχικές εκτιμήσεις που διαπίστωναν ισχυρές συσχετίσεις μεταξύ συγκεκριμένων διατροφικών συνηθειών ή τροφίμων και καρκίνου, δεν επαληθεύτηκαν από πρόσφατες μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες.

Είναι επίσης πιθανό οι ευνοϊκές δράσεις των τροφών να μην οφείλονται σε ένα συγκεκριμένο συστατικό , αλλά σε συνδυασμό αυτών, και θα πρέπει τα τρόφιμα αυτά να καταναλώνονται όπως είναι χωρίς να είναι απαραίτητη ή αποτελεσματική η «εξαγωγή» του ενεργού συστατικού. Παρά του ότι η χημειοπροφύλαξη επιτεύχθηκε στο εργαστήριο η κλινική αποτελεσματικότητα των τροφών δεν επιβεβαιώθηκε πάντα , ενώ οι θεραπευτικές εφαρμογές των βιοδραστικών ουσιών είναι περιορισμένες.Αυτό απαιτεί τη συνέχιση της έρευνας για τη βελτίωση της βιοδιαθεσιμότητας και των φαρμακολογικών ιδιοτήτων των ενεργών συστατικών των τροφών, καθώς επίσης και την καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών δράσης τους.Το άριστο θεραπευτικό προφίλ και η φυσιολογική τους παρουσία στις τροφές, όπως επίσης και η εύκολη και οικονομική παραγωγή τους τα καθιστούν ιδανική επιλογή για την ευρείας κλίμακας πρόληψη του καρκίνου. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους ασθενείς που παρουσιάζουν ήδη άλλους παράγοντες κινδύνου όπως είναι η κληρονομική και γενετική προδιάθεση, το κάπνισμα , η παχυσαρκία κ.α.

Πολλές μελέτες και ερευνητικές προσπάθειες διερεύνησαν την πιθανότητα οφέλους από τη χρήση ειδικών συμπληρωμάτων διατροφής (γλουταμίνης, αμινοξέων, λιπαρών οξέων κ.α.) στην πρόληψη και στη θεραπεία του καρκίνου.Τα αποτελέσματα όμως ήταν αντικρουόμενα. Σε ορισμένες υπήρξε όφελος, σε άλλες όμως παρατηρήθηκε αύξηση στην επίπτωση καρκίνου(41). Επομένως η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής προς το παρόν δεν συνιστάται εκτός από ειδικές περιπτώσεις. Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι η χρήση «μαγικών» και εξωτικών τροφίμων ή ουσιών που θεραπεύουν ή προλαμβάνουν τον καρκίνο, αποτελεί ανήθικη εκμετάλλευση του πόνου και της αγωνίας των ασθενών με καρκίνο , ενώ μπορεί να καθυστερήσει ή να οδηγήσει σε διακοπή της ενδεδειγμένης θεραπείας. Οι νεοπλασματικοί ασθενείς ταλαιπωρούνται συχνά από τη νόσο ή τις παρενέργειες της θεραπείας και το μόνο που δεν χρειάζονται είναι οι ψεύτικες ελπίδες από μη επιστημονικά αποδεκτές θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Τέλος θα πρέπει να θυμόμαστε ότι η διατροφή είναι μία αποτελεσματική επικουρική αγωγή σε κάθε αντινεοπλασματική θεραπεία, δεν αποτελεί όμως εναλλακτική αγωγή των άλλων θεραπειών.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. World Cancer Report 2008 , edited by Peter Boyle and Bernard Levin , Lyon 2008

2. American Institute for Cancer Research, World Cancer Research Fund. Food, nutrition, and the prevention of cancer: a global perspective. Washington, DC: American Institute for Cancer Research; 1997

3. Doll R, Peto R. The causes of cancer: quantitative estimates of avoidable risks of cancer in the United States today. J Natl Cancer Inst 1981;66:1191-308

4. Willett WC. Diet, nutrition, and avoidable cancer. Environ Health Perspect. 1995;103(Suppl 8):165–170.

5. WCRF/AICR: Food, nutrition and the prevention of cancer: a global perspective. World Cancer Research Fund / American Institute for Cancer Research 1997

6. Sturm R: Increases in clinically severe obesity in the United States, 1986–2000. Arch Intern Med 2003, 163:2146-2148

7. Calle EE, Rodriguez C, Walker-1Thurmond K, Thun MJ. Overweight, obesity, and mortality from cancer in a prospectively studied cohort of U.S. adults. New Engl J Med. 2003;348:1625–1638.

8. Calle EE, Kaaks R. Overweight, obesity and cancer: epidemiological evidence and proposed mechanisms. Nat Rev Cancer 2004;4:579-91.

9. Stattin P, Lukanova A, Biessy C, et al.Obesity and colon cancer: does leptin provide a link? Int J Cancer 2004;109:149-52.

10. Chang S, Hursting SD, Contois JH, et al.Leptin and prostate cancer. Prostate 2001;46:62-7.

11. Kaaks R, Lukanova A, Kurzer MS. Obesity, endogenous hormones, and endometrial cancer risk: a synthetic review. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 2002;11:1531-43.

12. The Endogenous Hormones and Breast Cancer Collaborative Group.Endogenous sex hormones and breast cancer in postmenopausal women: reanalysis of nine prospective studies. J Natl Cancer Inst 2002;94:606-16.

13. Conney AH. Enzyme induction and dietary chemicals as approaches to cancer chemoprevention: the seventh DeWitt S. Goodman lecture. Cancer Res 2003;63:7005-31.

14. Talalay P. Chemoprotection against cancer by induction of phase 2 enzymes. Biofactors 2000;12:5-11.

15. Hecht SS. Chemoprevention of cancer by isothiocyanates, modifiers of carcinogen metabolism. J Nutr 1999;129:768S-74S.

16. Guyonnet D, Belloir C, Suschetet M, Siess MH, Le Bon AM. Mechanisms of protection against aflatoxin B(1) genotoxicity in rats treated by organosulfur compounds from garlic. Carcinogenesis 2002;23:1335-41.

17. Hahn-Obercyger M, Stark AH, Madar Z. Grapefruit and oroblanco enhance hepatic detoxification enzymes in rats: possible role in protection against chemical carcinogenesis. J Agric Food Chem 2005;53:1828-32.

18. Lamy S, Gingras D, Béliveau R. Green tea catechins inhibit vascular endothelial growth factor receptor phosphorylation. Cancer Res 2002;62:381-5

19. Labrecque L, Lamy S, Chapus A, Mihoubi S, Durocher Y, Cass B, et al. Combined inhibition of PDGF and VEGF receptors by ellagic acid, a dietaryderived phenolic compound. Carcinogenesis 2005;26:821-6.

20. Lamy S, Blanchette M, Michaud-Levesque J, Lafleur R, Durocher Y, Moghrabi A, et al. Delphinidin, a dietary anthocyanidin, inhibits vascular endothelial growth factor receptor-2 phosphorylation. Carcinogenesis 2006;27:989-96.

21. Coussens LM, Werb Z. Inflammation and cancer. Nature 2002;420:860-7.

22. Surh YJ, Chun KS, Cha HH, Han SS, Keum YS, Park KK, et al. Molecular mechanisms underlying chemopreventive activities of anti-inflammatory phytochemicals: down-regulation of COX-2 and iNOS through suppression of NFkappa B activation. Mutat Res 2001;480-1:243-68.

23. Boffetta P, Hashibe M, La VC, Zatonski W, Rehm J. The burden of cancer attributable to alcohol drinking. Int. J. Cancer 119(4), 884–887 (2006).

24. Boffetta P, Hashibe M (2006). Alcohol and cancer: Lancet Oncol 7: 149-156.

25. Block G, Patterson B, Subar A: Fruit, vegetables, and cancer prevention: a review of the epidemiological evidence. Nutr Cancer 1992, 18:1-29.

26. Steinmetz KA, Potter JD: Vegetables, fruit, and cancer prevention: a review. J Am Diet Assoc 1996, 96:1027-1039.

27. Fowke JH, Chung FL, Jin F, Qi D, Cai Q, Conaway C, Cheng JR, Shu XO, Gao YT, Zheng W: Urinary isothiocyanate levels, brassica, and human breast cancer. Cancer Res 2003, 63:3980-3986.

28. London SJ, Yuan JM, Chung FL, Gao YT, Coetzee GA, Ross RK, Yu MC: Isothiocyanates, glutathione S-transferase M1 and T1 polymorphisms, and lung-cancer risk: a prospective study of men in Shanghai, China. Lancet 2000, 356:724-729

29. Cohen JH, Kristal AR, Stanford JL: Fruit and vegetable intakes and prostate cancer risk. J Natl Cancer Inst 2000, 92:61-68.

30. Schröder FH, Roobol MJ, Boev´e ER, de Mutsert R et al (2005) Randomized, double-blind, placebo-controlled crossover study in men with prostate cancer and rising PSA: effectiveness of a dietary supplement. Eur Urol 48(6):922–931

31. Sonoda T, Nagata Y, Mori M, Miyanaga N et al (2004) A case-control study of diet and prostate cancer in Japan: possible protective effect of traditional Japanese diet. Cancer Sci 95(3):238–242

32. Tian B, Wang Z, Zhao Y, Wang D et al (2008) Effects of curcumin on bladder cancer cells and development of urothelial tumors in a rat bladder carcinogenesis model. Cancer Lett 264(2):299–308

33. Kanai M, Imaizumi A, Otsuka Y, Sasaki H et al (2011) Dose-escalation and pharmacokinetic study of nanoparticle curcumin, a potential anticancer agent with improved bioavailability, in healthy human volunteers. Cancer Chemother Pharmacol 69(1):65–70

34. McLarty J, Bigelow RL, Smith M, Elmajian D et al (2009) Tea polyphenols decrease serum levels of prostate-specific antigen, hepatocyte growth factor, and vascular endothelial growth factor in prostate cancer patients and inhibit production of hepatocyte growth factor and vascular endothelial growth factor in vitro. Cancer Prev Res (Phila) 2(7):673–682

35. Tang N, Wu Y, Vhou B, Wang B et al (2009) Green tea, black tea consumption and risk of lung cancer: a meta-analysis. Lung Cancer 65(3):274–283

36. Butler LM, Wu AH (2011) Green and black tea in relation to gynecologic cancers. Mol Nutr Food Res 55(6):931–934

37. Botta C, Di Giorgio C, Sabatier A, De Méo M (2008) Genotoxicity of visible light (400–800 nm) and photoprotection assessment of ectoin, L-ergothioneine and mannitol and four sunscreens. J Photochem Photobiol B Biol 91(1):24–34

38. Fountoulakis A, Martin IG, White KL, et al. Plasma and esophageal mucosal levels of vitamin C: role in the pathogenesis and neoplastic progression of Barrett’s esophagus. Dig Dis Sci 2004;49:914-9.

39. Duffield-Lillico AJ, Reid ME, Turnbull BW, Combs GF Jr, Slate EH, Fischbach LA, Marshall JR, Clark LC: Baseline characteristics and the effect of selenium supplementation on cancer incidence in a randomized clinical trial: a summary report of the Nutritional Prevention of Cancer Trial. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 2002, 11:630-639.

40. Norat T, Lukanova A, Ferrari P, Riboli E: Meat consumption and colorectal cancer risk: dose-response meta-analysis of epidemiological studies. Int J Cancer 2002, 98:241-256.

41. Omenn GS, Goodman GE, Thornquist MD et al. Effects of a combination of b-carotene and vitamin A on lung cancer and cardiovascular disease. N. Engl. J. Med. 334(18), 1150–1155 (1996).

42. Lawrence H. Kushi, Tim Byers, Colleen Doyle et al. American Cancer Society Guidelines on Nutrition and Physical Activity for Cancer Prevention: Reducing the Risk of Cancer With Healthy Food Choices and Physical Activity. CA Cancer J Clin 2006;56;254-281

Καρκίνος & Διατροφή – Συστάσεις για πρόληψη του καρκίνου (Μέρος 5ο)

Mon, 12 Jun 2023 14:42:33 GMT

Για τους περισσότερους κατοίκους δυτικών χωρών οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου για εμφάνιση καρκίνου που μπορούν να τροποποιηθούν είναι το κάπνισμα, το βάρος σώματος, η διατροφή, οι λοιμώξεις και η φυσική δραστηριότητα.Όπως αναφέρθηκε, περίπου το 50% των καρκίνων θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί με τροποποιήσεις στη διατροφή και τον τρόπο ζωής.Το γεγονός αυτό οδήγησε την Αμερικανική Εταιρεία Έρευνας του Καρκίνου να εκδώσει συγκεκριμένες οδηγίες (42).

Να είσαι όσο αδύνατος γίνεται χωρίς να γίνεις ελλιποβαρής
Να είσαι φυσικά δραστήριος για τουλάχιστον 30 λεπτά κάθε μέρα
Περιόρισε την κατανάλωση τροφών υψηλής ενεργειακής απόδοσης (πλούσιες σε λιπαρά ,ζάχαρη και/ή φτωχές σε φυτικές ίνες)
Κατανάλωνε κατά προτίμηση μια ποικιλία λαχανικών, φρούτων, δημητριακών ολικής άλεσης και οσπρίων
Περιόρισε την κατανάλωση κόκκινου κρέατος (όπως χοιρινό , μοσχαρίσιο κ.α.) και απόφυγε το επεξεργασμένο κρέας
Περιόρισε τα αλκοολούχα ποτά στα 2/ημέρα για τους άνδρες και στο 1/ημέρα στις γυναίκες
Περιόρισε την κατανάλωση αλμυρών ή επεξεργασμένων με αλάτι τροφών
Μη χρησιμοποιείς συμπληρώματα ως προστασία στον καρκίνο
Είναι καλύτερο για τις μητέρες να θηλάζουν αποκλειστικά μέχρι 6 μηνών και μετά να προσθέτουν άλλα υγρά και φαγητά
Μετά τη θεραπεία οι επιζήσαντες του καρκίνου πρέπει να ακολουθούν τις ίδιες συστάσεις για την πρόληψη του καρκίνου

Παρά του ότι αυτές οι απλές επιλογές που προάγουν την υγεία θα μπορούσαν να εφαρμοστούν εύκολα σε μεγάλη κλίμακα , αυτό δεν είναι πάντα δυνατό.Οι δυσκολίες που υπάρχουν περιλαμβάνουν την αδιαφορία της πολιτείας και της επιστημονικής κοινότητας να μεταδώσουν τα απαραίτητα μηνύματα στο κοινωνικό σύνολο, καθώς και οικονομικοί και κοινωνικοί λόγοι. Θα ήταν εξάλλου αποτελεσματικότερο και οικονομικά και κοινωνικά αποδοτικότερο να προληφθούν κάποια περιστατικά καρκίνου παρά να θεραπευθούν. Επομένως θα πρέπει να γίνουν μεγαλύτερες προσπάθειες για την επιβολή αυτών των απλών υγιεινών επιλογών στη δίαιτα και τον τρόπο ζωής.

Καρκίνος & Διατροφή – Η διατροφή στους ογκολογικούς ασθενείς (Μέρος 4ο)

Mon, 12 Jun 2023 14:29:04 GMT

Σε ασθενείς με καρκίνο η διατροφή και η κατάσταση θρέψης του ασθενούς είναι παράγοντες σημαντικοί που επηρεάζουν σημαντικά τη θεραπεία της νόσου (χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία , χειρουργικές επεμβάσεις κ.α.) , καθώς επίσης και την ποιότητα ζωής και την επιβίωση.Κατά τη διάρκεια της θεραπείας του καρκίνου μεταβάλλονται οι ανάγκες του οργανισμού σε θρεπτικά συστατικά , επηρεάζονται οι διατροφικές συνήθειες του ασθενούς και επιδεινώνονται φυσιολογικές λειτουργίες όπως η πέψη και απορρόφηση των τροφών.Ο καρκίνος αποτελεί μια υπερκαταβολική κατάσταση, διαταράσσει την όρεξη και την ψυχολογική κατάσταση του ασθενούς οδηγώντας σε μειωμένη πρόσληψη τροφής.Επιπλέον μπορεί να προβάλλει φυσικά εμπόδια στην κατάποση της τροφής (στενώσεις , δυσφαγία) εμποδίζοντας την ικανοποιητική σίτιση.Πολλές από τις παρενέργειες των χημειοθεραπευτικών φαρμάκων , καθώς και της ακτινοθεραπείας οδηγούν σε διαταραχή της κατάστασης θρέψης του ασθενούς (διαταραχές όσφρησης-γεύσης ,διάρροια , ναυτία-έμετος , δυσφαγία , στοματίτιδα-βλεννογονίτιδα κ.α.).

Υπολογίζεται ότι ένα 50% περίπου των ογκολογικών ασθενών παρουσιάζουν προβλήματα θρέψης κατά την διάγνωση της νόσου.Το ποσοστό αυτό ανεβαίνει σε περίπου 70% στα τελικά στάδιά της. Η πτωχή πρόσληψη τροφής σε συνδυασμό με τις αυξημένες απαιτήσεις του οργανισμού σε θρεπτικά συστατικά οδηγούν σε υποθρεψία και εντέλει σε καρκινική καχεξία τον ασθενή.Το σύνδρομο καρκινικής υποθρεψίας-καχεξίας αποτελεί μια αρνητική εξέλιξη στην πορεία της νόσου, και είναι υπεύθυνο για:

περισσότερες επείγουσες επισκέψεις στο νοσοκομείο
αυξημένο ποσοστό ενδονοσοκομειακών επιπλοκών
αυξημένη διάρκεια νοσηλείας και παραμονή στην εντατική
περισσότερες διακοπές θεραπείας
χαμηλή ποιότητα ζωής και
μειωμένη επιβίωση

Είναι πολύ σημαντικό επομένως να θέσουμε ορισμένους βασικούς διατροφικούς στόχους σε έναν ογκολογικό ασθενή όπως:

Η πρόσληψη τροφής να καλύπτει τις θερμιδικές ανάγκες του οργανισμού
Η διατήρηση του σωστού σωματικού βάρους
Η αποφυγή απώλειας μυϊκής μάζας
Η όσον το δυνατόν καλύτερη πρόληψη και θεραπεία των σχετιζόμενων με τη διατροφή παρενεργειών (μειωμένη όρεξη , δυσκολία στην κατάποση, ναυτία, διάρροιες κ.α.)
Η συνέχιση της θεραπείας και η βελτίωση της αποτελεσματικότητάς της
Η διατήρηση της λειτουργικότητας του ασθενούς και η βελτίωση της ποιότητας ζωής
Η αύξηση της επιβίωσης

Στους ασθενείς με καρκίνο έχουν παρατηρηθεί περιπτώσεις αλληλεπίδρασης τροφών και χημειοθεραπείας, όμως αυτό είναι δύσκολο να αποδειχθεί δεδομένης της πολυφαρμακίας των ογκολογικών ασθενών , της πολυπλοκότητας των κλινικών συνδρόμων και της απουσίας σημαντικών κλινικών μελετών στον τομέα αυτό.Για παράδειγμα ο χυμός γκρέιπφρουτ μπορεί να αυξήσει ή να μειώσει την δράση ορισμένων χημειοθεραπευτικών φαρμάκων, τα συμπληρώματα ασβεστίου και βιταμίνης D μπορεί να εξασθενήσουν την δράση τους, ενώ το αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει σημαντική ηπατική βλάβη σε συνδυασμό με ογκολογικά φάρμακα.Ακόμα , η πρόσληψη τροφής μπορεί να αυξήσει ή να μειώσει την απορρόφηση των φαρμάκων.

Ξαφνικές και ανεξήγητες αλλαγές στην κλινική απάντηση ενός ασθενούς στη χημειοθεραπεία μπορεί να είναι το αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης τροφών-φαρμάκων και θα πρέπει ο κλινικός ιατρός να λαμβάνει υπόψη και αυτή την παράμετρο.

Καρκίνος & Διατροφή – Διατροφικοί παράγοντες που επηρεάζουν την εμφάνιση καρκίνου (Μέρος 3ο)

Mon, 12 Jun 2023 12:31:01 GMT

Καρκίνος & Διατροφή – Μηχανισμοί αντικαρκινικής δράσης των τροφών (Μέρος 2ο)

Mon, 12 Jun 2023 11:49:19 GMT

Η καρκινογένεση είναι μία αργή διαδικασία-που μπορεί να διαρκέσει πολλά χρόνια- όπου η συσσώρευση γενετικών μεταλλάξεων σε φυσιολογικά κύτταρα τα μετατρέπει σε προκαρκινικά με την δυνατότητα να εξελιχθούν σε καρκινικούς όγκους.Αυτό γίνεται με την εμφάνιση μεταλλάξεων σε γονίδια που ελέγχουν τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων και οδηγούν σε αντίσταση στην απόπτωση. Επίσης ενεργοποιείται η αγγειογένεση υποστηρίζοντας την ανάπτυξη του όγκου και δημιουργούνται οι συνθήκες για την διήθηση των ιστών και την μετάσταση.Η μακρόχρονη και σε πολλά στάδια διαδικασία έχει ως αποτέλεσμα οι αμυντικοί μηχανισμοί του οργανισμού να εμποδίζουν τους περισσότερους λανθάνοντες όγκους να εξελιχθούν σε κλινικούς όγκους.Υπάρχουν σημαντικές ενδείξεις ότι πολλές φυτικής προέλευσης τροφές εμφανίζουν αντικαρκινική δράση επεμβαίνοντας σε διάφορα στάδια-κλειδιά στη διαδικασία της καρκινογένεσης.Τα «φυτοχημικά» , δηλαδή οι δραστικές βιολογικά ουσίες που περιέχονται στα διάφορα φυτά επιτελώντας σε αυτά σημαντικές λειτουργίες, παρεμβαίνουν στην ανάπτυξη του όγκου επιδρώντας άμεσα στα καρκινικά κύτταρα , είτε μεταβάλλοντας το μικρο-περιβάλλον στο οποίο αυτός αναπτύσσεται.

Άμεση ανασταλτική δράση σε καρκινικά κύτταρα

Προστασία από τις βλάβες στο DNA: ελεύθερες ρίζες , ιονίζουσα ακτινοβολία καθώς και πολλές τοξικές ουσίες επιδρούν στο DNA προκαλώντας βλάβες που μπορούν να οδηγήσουν σε μεταλλάξεις.Πολλά φυτοχημικά εμποδίζουν τις βλάβες στο DNA ή ενισχύουν τους προστατευτικούς αμυντικούς μηχανισμούς(13)(14).Για παράδειγμα τα ισοθειοκυανικά που εμπεριέχονται σε μεγάλη ποσότητα στα σταυρανθή λαχανικά (μπρόκολα , κουνουπίδια κ.α.)(15) ,καθώς και φυτοχημικά που ανευρίσκονται στο σκόρδο (16) ή σε φρούτα όπως τα εσπεριδοειδή(17).

Άμεση κυτταροτοξικότητα σε καρκινικά κύτταρα: πολλά φυτοχημικά εμφανίζουν ικανότητες επαγωγής της απόπτωσης σε καρκινικά κύτταρα. Παραδείγματα είναι και πάλι τα ισοθειοκυανικά στα σταυρανθή λαχανικά , η ρεσβερατρόλη στα σταφύλια και η κουρκουμίνη από τον κουρκουμά.

Μεταβολές στο μικρο-περιβάλλον

Αντι-αγγειογενετικές ιδιότητες: πολυφαινόλες που βρίσκονται στο πράσινο τσάι (18) καθώς και σε πολλά φρούτα (19) (20) έχουν την ικανότητα να αναστέλλουν τον υποδοχέα του αυξητικού παράγοντα 2 του αγγειακού ενδοθηλίου εμποδίζοντας την αύξηση του όγκου στερώντας του την παροχή αίματος.Ενδιαφέρον είναι να αναφέρουμε ότι η δράση αυτών των ουσιών εμφανίζεται με ποσότητες και συγκεντρώσεις που υπάρχουν στη συνήθη δίαιτα.

Αντιφλεγμονώδεις δράσεις: είναι γνωστό πως η φλεγμονή παίζει σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση και ανάπτυξη πολλών καρκίνων όπως του παχέος εντέρου , του μαστού και του πνεύμονος(21).Επίσης η δυτική διατροφή πλούσια σε κορεσμένα , επεξεργασμένα και trans λιπαρά , καθώς και σε σάκχαρα προάγει τη φλεγμονή διαμέσου της παραγωγής προσταγλαδινών και λευκοτριενίου.Φυτοχημικά όπως η κουρκουμίνη , οι πολυφαινόλες του πράσινου τσαγιού και η ρεσβερατρόλη των σταφυλιών αναστέλλουν την κυκλοοξυγενάση -2, ένζυμο κλειδί στην παραγωγή των προσταγλαδινών(22).

Καρκίνος & Διατροφή – Εισαγωγή (Μέρος 1ο)

Fri, 09 Jun 2023 09:37:10 GMT

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο καρκίνος είναι σήμερα μια παγκόσμια απειλή για την ανθρώπινη υγεία και ιδιαίτερα για τις ανεπτυγμένες χώρες. Δεν είναι μια σύγχρονη ασθένεια καθώς έχει υπάρξει εδώ και αιώνες, όμως γίνεται ολοένα και συχνότερο φαινόμενο. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην ραγδαία αύξηση του πληθυσμού καθώς και στην γήρανσή του αφού ο καρκίνος προσβάλει περισσότερο τις μεγάλες ηλικίες.

Υπάρχουν αναφορές καρκινικών όγκων από παπύρους της αρχαίας Αιγύπτου, από Έλληνες , Ρωμαίους και Πέρσες συγγραφείς. Σχετικά έγραψε ο Ιπποκράτης και ο Γαληνός , ενώ υπάρχουν αναφορές όγκων της στοματικής κοιλότητας , του φάρυγγα ,του οισοφάγου και της πυέλου σε αρχαία ινδικά κείμενα του 2500 π.Χ. Καρκινικοί όγκοι απομονώθηκαν επίσης από ανατομές σε πολλές αιγυπτιακές μούμιες.

Η συχνότητα της ασθένειας στις διάφορες χώρες δεν είναι δυνατό να υπολογιστεί με ακρίβεια καθώς σε πολλά μέρη του κόσμου δεν υπάρχει αξιόπιστη και ικανοποιητική καταγραφή των περιστατικών. Το 2000 υπολογίστηκε ότι λιγότερο από το 20% του πληθυσμού παγκοσμίως καλύπτεται από σχήματα καταγραφής των περιστατικών καρκίνου ή ογκολογικά μητρώα. Το ποσοστό αυτό διαφοροποιείται από περίπου 13% στην Αφρική , 9% στην Ασία έως 95% στην Λατινική Αμερική. Η διεθνής εταιρεία έρευνας του καρκίνου (IARC) εκτίμησε το 2008 τα νέα περιστατικά καρκίνου παγκοσμίως σε περίπου 12,4 εκατομμύρια ανά έτος, ενώ τους θανάτους από καρκίνο σε περίπου 7,6 εκατομμύρια ανά έτος. Με βάση τις στατιστικές τάσεις υπολογίζεται ότι το 2030 τα νέα περιστατικά καρκίνου ανά έτος θα είναι πάνω από 25 εκατομμύρια , ενώ οι θάνατοι περίπου 12 εκατομμύρια.

Η αντιμετώπιση και διαγνωστική προσέγγιση της νόσου δεν διαφοροποιήθηκε ιδιαίτερα έως τον 18ο αιώνα. Το 1881 ο Billroth πραγματοποίησε επιτυχή γαστρεκτομή σε καρκίνο του στομάχου και το 1884 ο Godlee αφαίρεσε έναν εγκεφαλικό όγκο.Στο τέλος του αιώνα οι Roentgen και Curies με τις ανακαλύψεις τους άνοιξαν το δρόμο για την ακτινολογική διάγνωση ορισμένων όγκων και την ακτινοθεραπεία (1).

Έως τη δεκαετία του ’70 η ιατρική έρευνα και η αντιμετώπιση της νόσου επικεντρώθηκαν στην ακτινοθεραπεία , τη χημειοθεραπεία και στις χειρουργικές επεμβάσεις.Όσον αφορά τους μηχανισμούς και τους παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου οι ερευνητές ενοχοποιούσαν συγκεκριμένες χημικές και φυσικές ουσίες που με κάποιον τρόπο συμβάλλουν στην εμφάνιση της νόσου.Στην διαδικασία αυτή περιλαμβάνεται η επαγγελματική έκθεση σε τοξικές ουσίες και η ρύπανση του περιβάλλοντος.

Ως αίτια καρκίνου στις Η.Π.Α. ενοχοποιούνται σήμερα το κάπνισμα σε ποσοστό 30% , η διατροφή και ο τρόπος ζωής 30% ,η κληρονομικότητα 5-10% , το περιβάλλον 1-5% και οι λοιμώξεις 1-5% (3,4).Από τα παραπάνω συμπεραίνεται η μεγάλη σημασία της διατροφής και του τρόπου ζωής στην πρόληψη της νόσου , καθώς είναι σχετικά απλό και χωρίς σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις η τροποποίησή τους σε όφελος της υγείας.

Από μελέτη (βιβλιογραφική ανασκόπηση περίπου 7000 επιδημιολογικών μελετών της δίαιτας , της φυσικής δραστηριότητας και του καρκίνου έως το 2007) του WCRF (Παγκόσμιο Ίδρυμα για την Έρευνα του Καρκίνου) σε συνεργασία με το AIRC (Αμερικάνικο Ινστιτούτο για την Έρευνα του Καρκίνου) προκύπτει ότι το 1/3 περίπου των πιο συχνών μορφών καρκίνου σε ανεπτυγμένες χώρες , και το 1/4 περίπου σε χώρες με χαμηλά εισοδήματα θα μπορούσαν να προληφθούν με την υγιεινή διατροφή , την φυσική δραστηριότητα και τη διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους(5).

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 εμφανίσθηκαν ενδείξεις επιρροής της διατροφής στην εμφάνιση του καρκίνου , παρατηρώντας τους πληθυσμούς που μετακινούνταν σε διαφορετικά διατροφικά περιβάλλοντα (όπου εμφάνιζαν κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου παρόμοιο με αυτόν του νέου περιβάλλοντος) , ή από συγκρίσεις μεταξύ των ατόμων ενός πληθυσμού με διαφορετικές διατροφικές συνήθειες.Για παράδειγμα οι Ασιάτες έχουν 25 φορές λιγότερο συχνά καρκίνο του προστάτη και 10 φορές λιγότερο συχνά καρκίνο του μαστού από τους κατοίκους δυτικών χωρών.Όταν όμως οι Ασιάτες μεταναστεύουν σε δυτικές χώρες ακολουθώντας τον δυτικό τρόπο ζωής το ποσοστά των παραπάνω καρκίνων αυξάνονται δραματικά(2).

Το 1981 οι Doll και Peto σε μια καθοριστική μελέτη υπολόγισαν ότι το 70-80% όλων των καρκίνων που διεγνώσθησαν το 1970 στις Ηνωμένες πολιτείες θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί με τροποποιήσεις του τρόπου ζωής όπως η διακοπή του καπνίσματος ή με τη διατροφή(3).

Τον 4ο π.Χ. αιώνα ο Ιπποκράτης δίδασκε μέσα από τον πασίγνωστο αφορισμό του ότι: «Φάρμακό σας ας γίνει η τροφή σας και η τροφή σας ας γίνει φάρμακό σας» .Παρά την τεράστια τεχνολογική και πολιτισμική πρόοδο η πεμπτουσία αυτών των λέξεων έχει τα τελευταία χρόνια επανέλθει στο προσκήνιο , ανανεώνοντας το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας για την διατροφή και την ικανότητα των τροφών να επηρεάζουν φυσιολογικές και παθολογικές λειτουργίες του οργανισμού.

«Η τροφή μπορεί να αποτελέσει φάρμακον άριστον, όμως η τροφή μπορεί να αποτελέσει και φάρμακο χείριστο, η τροφή είναι χείριστη ή άριστη ανάλογα με την περίσταση» (Ιπποκράτης στο «Περί Τροφής» § 19).